Van WK-medailles op de 200 meter naar een marathon onder de drie uur en vervolgens weer terug naar de sprint. Patrick van Balkom (52) blijft zichzelf uitdagen. Niet omdat het moet, maar omdat hij nieuwsgierig is naar wat er nog in hem zit. Zijn boodschap aan andere hardlopers: laat je niet te snel begrenzen door je leeftijd.
Van Balkom weet hoe het voelt om op het hoogste niveau te presteren. In 2001 en 2003 won hij brons op een WK Atletiek en jarenlang was de 200 meter zijn specialiteit. In 2006 zette hij een punt achter zijn carrière als topsprinter.
Hardlopen verdween daarmee een tijd naar de achtergrond. Tot hij jaren later weer fitter wilde worden.
‘Lopen kan ik, dacht ik. Waarom ga ik niet gewoon weer lopen?’
De loopschoenen gingen aan, maar dit keer koos hij niet voor de korte, explosieve afstanden die hij zo goed kende. Van Balkom ging duurloopjes maken. En zoals dat soms gaat met oud-topsporters: gewoon een rondje lopen bleef niet lang gewoon een rondje lopen.
Trainen om het beste uit jezelf te halen
Die gedrevenheid zat er al jong in. Van Balkom begon op zijn twaalfde met atletiek bij DAK in Drunen. Zijn trainer was veeleisend en leerde hem een les die hij nooit meer vergat.
‘Een van zijn uitspraken is me altijd bijgebleven: als je traint om nummer één te worden, weet je in ieder geval dat je er alles aan hebt gedaan om te winnen. Als je dan derde wordt, kun je jezelf nooit iets kwalijk nemen.’
Met talent, discipline en veel training bereikte hij de wereldtop. Hij leerde omgaan met wedstrijdspanning en stond naar eigen zeggen iedere race aan de start om te winnen.
Die mentaliteit kwam jaren later opnieuw naar boven.
Van sprinter naar marathonloper
Ook bij zijn terugkeer als hardloper zocht Van Balkom al snel naar een doel. Eerst wilde hij 10 kilometer binnen 45 minuten lopen. Daarna volgde de halve marathon. En vervolgens kwam de marathon in beeld.
‘Ik besloot het hardlopen meteen weer groot aan te pakken. Ik wilde mezelf uitdagen en hoge doelen stellen. Met een goed ritme van slapen, voeding en training ging het snel. Uiteindelijk liep ik vier marathons, waarvan twee onder de drie uur.’
In 2023 liep hij een marathon in 2:51:37.
Dat is natuurlijk geen doorsnee comeback. Van Balkom heeft een verleden als topsporter en beschikt over tientallen jaren trainingservaring. Zijn prestaties en trainingsbelasting kun je daarom niet één op één vergelijken met die van een gemiddelde recreatieve hardloper.
Maar er zit wel een herkenbare gedachte achter: een nieuw doel kan ervoor zorgen dat je het hardlopen opnieuw ontdekt.
Terug naar zijn oude liefde
Na de marathon kwam er opnieuw een uitdaging. Van Balkom wilde weten wat er zou gebeuren als hij weer ging sprinten.
‘Ik had vertrouwen in het proces om van sprinter marathonloper te worden en voelde geen begrenzing door mijn leeftijd. Toen ik mijn doel op de marathon had gehaald, besloot ik een nieuw doel te stellen en terug te gaan naar de sprint.’
Daarvoor moest zijn training opnieuw helemaal veranderen. Een marathon vraagt immers iets anders van het lichaam dan een 200 meter.
Zijn doelen waren meteen ambitieus: deelnemen aan het NK Masters en kijken of het Nederlandse record binnen bereik lag.
Van Balkom traint inmiddels zes keer per week: drie krachttrainingen en drie looptrainingen. De zevende dag gebruikt hij voor rust en herstel. Dat is een trainingsweek die past bij zijn achtergrond en ambities, niet een schema dat iedere 50-plusser zou moeten kopiëren.
Van kilometers maken naar explosiviteit
Tijdens zijn marathonperiode draaide de training vooral om een rustige opbouw in tijd en afstand. Richting de wedstrijd kwam er meer kwaliteit bij. Zo gebruikte Van Balkom intervaltrainingen om zijn beoogde marathontempo langer vol te kunnen houden.
Voor de sprint ligt het accent ergens anders. Kracht en explosiviteit spelen weer een veel grotere rol. Eerst werkt hij aan een stevige basis, waarna de trainingen richting het sprintseizoen intensiever en specifieker worden.
Juist dat omschakelen vindt hij interessant. Het ene moment probeert hij zijn lichaam klaar te maken voor ruim 42 kilometer, het andere moment draait alles om een paar explosieve seconden.
Herstel hoort ook bij trainen
Eén ding heeft door de jaren heen wel meer aandacht gekregen: herstel.
Wie ouder wordt, kan merken dat het lichaam anders reageert op trainingsbelasting. Voor Van Balkom is herstel daarom een vast onderdeel van zijn aanpak. Hij let op slaap en voeding en plant bewust rust tussen zijn trainingen.
Dat betekent voor hem niet dat de ambitie verdwijnt. Wel dat hij bewuster kijkt naar wat zijn lichaam aankan.
En daarin zit misschien een relevantere les voor andere hardlopers dan het aantal trainingen dat hij afwerkt. Gericht trainen betekent ook weten wanneer je níét moet trainen.
Weer wereldkampioen
Zijn terugkeer naar de sprint bracht Van Balkom opnieuw op een WK-podium. Bij de Masters in Zuid-Korea werd hij wereldkampioen op de 200 meter in de categorie boven de 50 jaar. Hij liep 23,19 seconden.
En daarmee is de honger nog niet gestild.
‘Die tijd ligt maar een fractie van het wereldrecord in mijn leeftijdscategorie. In Zuid-Korea was het nat en hadden we veel wind tegen. Onder betere omstandigheden denk ik dat dat record te pakken is.’
Typisch Van Balkom: een doel halen betekent vooral dat er ruimte ontstaat voor het volgende.
Blijf nieuwsgierig naar wat er nog kan
Niet iedere vijftiger hoeft natuurlijk een wereldrecord na te jagen. En ook een marathon onder de drie uur hoeft niet op je verlanglijstje te staan.
Je uitdaging kan net zo goed je eerste 5 kilometer zijn. Weer beginnen na een periode zonder hardlopen. Een afstand uitlopen die je nog nooit hebt gelopen. Of ontdekken of je op je favoriete rondje nog wat sneller kunt worden.
Dat is uiteindelijk waar Van Balkoms verhaal om draait. Niet om koste wat kost sneller worden, maar om jezelf niet bij voorbaat af te schrijven omdat je ouder wordt.
‘Ik heb door de jaren heen geleerd dat we onszelf eerder begrenzen dan nodig is. Leeftijd verandert dingen. Je lichaam en je leven veranderen met de jaren. Maar ambitie heeft geen houdbaarheidsdatum. Je kunt jezelf op je twintigste, veertigste of vijftigste nog steeds uitdagen en nieuwe doelen stellen. Zo ontdek je waar je grenzen liggen. Blijf daar nieuwsgierig naar.’
