Gezondheid

Een veel voorkomende en zeker niet te onderschatten oorzaak van blessureleed bij hardlopers is het piriformis syndroom. Een ingewikkelde naam voor een vervelende aandoening van een kleine spier diep in je bil. Wat het precies is en hoe je ermee om moet gaan legt sportarts en medisch expert van hardlopen.nl Mirjam Steunebrink deze week uit.

Wat is het?

De piriformis is een diepe bilspier en heeft een platte uitgerekte peervorm. De spier loopt van het heiligbeen naar de buitenzijde van het bovenbeen bij de heupregio. Bij het naar buiten draaien en zijwaarts bewegen van het heupgewricht speelt  de spier een rol. Je gebruikt hem tijdens het lopen bij zowel de inzet als de afzet. Onder deze spier loopt een zenuw: de nervus ischiadicus. Deze loopt vanuit de lage rug naar het been. Piriformisklachten uiten zich meestal als een doffe, vervelende,  wat zeurende pijn diep in de bil. Wanneer deze spier verhard of opgezet is kan er druk ontstaan op de onderliggende zenuw. Hierdoor ontstaan vaak pijnklachten in rug, heup en/of uitstralend naar het been toe.

Lang zitten verergert vaak de klachten, net als (veel) traplopen en door de knieën buigen. Ook hardlopen en fietsen met veel weerstand geeft doorgaans een toename in klachten.

Wat zijn de oorzaken?

Vaak zorgt een combinatie van factoren dat uiteindelijk de piriformisklachten ontstaan. Je moet dan denken aan statiekafwijkingen, overbelasting door sporten, verkorting van de spier, een verkeerd beweegpatroon of veel en lang zitten met een slechte zithouding (onderuitgezakt). De piriforms wordt extra belast als je heuvelop loopt en als je voortdurend moet compenseren op een niet-vlakke ondergrond. Traillopers moeten dus extra oppassen! Ook afwijkingen in het bekken zoals bekkenverwringing of een naar voren gekanteld bekken, alsook een geblokkeerd SI gewricht geven vaak deze klachten. Daarnaast ontstaan klachten ook doordat er zwakte is van de romp, lage rug, heup, bil en beenspieren met daardoor instabiliteit.

Wat kun je zelf aan de klachten doen?

Allereerst is het belangrijk de spier rust te geven door de uitlokkende bewegingen en houdingen zoveel mogelijk te vermijden. Bewegen binnen de pijngrenzen is wèl toegestaan en verbeterd juist de doorbloeding wat een positief effect heeft. Daarnaast is het goed de piriformisspier regelmatig te rekken en deze te masseren met een foamroller. Ook dit helpt de doorbloeding te verbeteren en de spierspanning te verminderen, wat gunstig is voor het herstel.

Als bovengenoemde maatregelen onvoldoende effectief zijn, is het zinvol de manueel therapeut te bezoeken. Deze kan allereerst een geblokkeerd SI-gewricht of een bekkenverwringing te verhelpen. Vervolgens kan getracht worden met diepe fricties of met dry needling om de spanning op de piriformis te verminderden. Zodat deze weer wat soepeler wordt en effectiever gerekt kan worden. Uiteraard moet ook gekeken worden naar een eventueel beenlengteverschil als een mogelijke oorzakelijke factor. Een terugblik in je hardlooplogboek kan je inzicht geven hoe je opbouw is geweest van het hardlopen over de afgelopen periode. Mogelijk is de opbouw in kilometers en/of de intensiteit niet gedoseerd genoeg geweest en zijn de piriformis klachten het gevolg van overbelasting.

Maar allereerst is een juist diagnose natuurlijk van belang! Bezoek bij twijfel de sportarts bij jou in de buurt. Deze kan naast het stellen van een diagnose, tevens meedenken in de oorzakelijke factoren en een adequaat behandelplan helpen opstellen. Zodat je zo snel mogelijk weer volop kunt genieten van jouw runners high!

Door Mirjam Steunebrink

Mirjam Steunebrink is sportarts bij Martini Sportmedisch Centrum in Groningen en Sportgeneeskunde Friesland en begeleidend arts tijdens juniorenkampioenschappen van de Atletiekunie. Mirjam is zelf een fervent hardloopster.