De kerkklok op het dorpsplein slaat twaalf slagen. Op de achtergrond hoor ik de cigales onverstoord hun eeuwige symfonie zingen. Verder heerst er een verlaten, lome stilte. Mens en dier hebben de schaduw opgezocht. Een metafysische atmosfeer van tijdloosheid vult de ruimte, alsof de wereld tijdelijk versteend is door de zoele hitte. Het cyclisch natuurritme van de dagen en de jaargetijden zijn hier nog niet onderworpen aan het markteconomische regime van de lineaire kloktijd.
Allez, on y va. Ik ben onderweg. Ik loop. Vanuit Lafare is het meteen klimmen geblazen. Mijn benen en longen branden. Maar het panorama van de Dentelles de Montmirail, met haar stekelige bergtoppen, is oogstrelend. Pijn en genot. Ik prevel de mantra van Tim Krabbé uit De renner, het boek dat ik jaarlijks herlees: ‘Klimmen is een ritme, een roes, je moet de protesten van je organen in slaap wiegen.’
Na zeven kilometer bereik ik de top van Col de la Chaine (472m). In mijn gezichtsveld is De Mont Ventoux ineens nabij, de Kale Berg waakt, heerst en verleidt als een alziend oog over De Provence. Eens wil ik meedoen aan De Semi-Marathon du Mont-Ventoux. Flarden van een droomvisioen ontspruiten aan m’n verbeelding. Ik zie mezelf al glorieus triomferen, de armen ten hemel heffen op de streep naast het observatorium. IJdele fantasieën, Thys, het najagen van wind.
Met gezwinde tred daal ik langs lavendelvelden noordwaarts richting Malaucène. Vanuit daar beklom de lyrische dichter Francesco Petrarca op 26 april 1336 de Ventoux, ‘louter uit begeerte om zijn bijzondere hoogte nader in ogenschouw te nemen’. Maar het relaas van Petrarca’s expeditie is voornamelijk een allegorie van een geestelijke pelgrimage naar God. De beklimming van de Mont Ventoux verzinnebeeldt zijn morele verlangen naar hogere sferen. Petrarca schrijft niet zozeer een lofzang op de fysieke inspanning als wel op de onstoffelijke geestkracht van de mens. ‘Niets is wonderbaarlijk behalve de geest, en niets is groot vergeleken bij zijn grootheid.’
Ik laat de verheven contemplatie verder aan Petrarca over. Al lopend schrijf ik mijn eigen aardse sonnet, niet middels lyriek maar met zweet doordrenkt van lijfelijke lijdensvreugd.
Inmiddels ben ik net voor Malaucène een smalle landweg naar rechts ingeslagen. Eindeloos vals plat. Voor me verdampt het asfalt door de hitte tot etherische lucht. Een oase? Of zinsbegoocheling? Want mijn bestaan wordt langzaamaan gereduceerd tot een elementaire biologische behoefte: hydratie. Het bewustzijn vernauwt. Ik kan alleen nog maar denken aan een ijskoude cola. Nog twaalf kilometer te gaan. De welbekende fase van het aftellen is vroeg begonnen vandaag.
De laatste hindernis van de dag leidt me in een trapsbeklimming naar het schilderachtige rotsdorp La Roque-Alric.
De Provence was ook het ware thuisland van Vincent van Gogh. Tijdens zijn solitaire middagwandelingen onder de verzengende Provençaalse zon, met een palet onder zijn arm, dolend door uitgestrekte korenvelden en pittoreske dorpen, raakte de zwaarmoedige en eenzame kunstenaar bevangen door een goddelijk licht. In de intense en hartstochtelijke activiteit van het schilderen ervoer Van Gogh een mystieke eenwording met het landschap. De euforische stemming van de roes was bij hem zo een vorm van zelftranscendentie, waarmee hij kortstondig zijn existentiële verlatenheid als mens overwon.
Mijn hardlooproes spreekt minder tot de verbeelding, maar ik kan me vereenzelvigen met de passie van Van Gogh. Wanneer ik het hoogste punt bij La Roque-Alric (345m) passeer en de afdaling inzet naar Lafare, resoneert er diep in me geen Wil tot Leven maar een Wil tot Lopen. Een uur eerder had ik er bijna genoeg van, zuchtend en snakkend naar verkoeling, gegeseld door de zon. Nu zou ik het liefst eindeloos doorgaan. Blijven lopen, almaar verder de lichtheid tegemoet, gestreeld door de zon. Levensaffirmatie. Welk eenzaam noodlot ik ook mag ondergaan, opdat dit wilsbeginsel van het Lopen me altijd zal vergezellen.
De laatste kilometers leg ik dartelend af. Plots ben ik terug op mijn bestemming. Het is volbracht. Als een kind dat uit zijn spel wordt verstoord, schrik ik op. Au Soleil du Bonheur. De naam van de charmante chambres d’hôtes weerspiegelt mijn belichaamde zielservaring. Het was een gelukkig uur onder de zon. Een Groot Middaguur, om met Nietzsche te spreken, waarin het geluk uitbundig lacht:
‘Stil! Stil! Is de wereld juist niet volmaakt geworden? Vloog de tijd misschien weg? Viel ik niet in de put van de eeuwigheid? Juist het geringe – het zachte, het lichtste, een zucht, een flits, een ogenblik – vormt het grootste geluk.’
Ik snel naar de koelkast en klok een ijskoude cola gulzig achterover. Een verrukkelijke sensatie stroomt door me heen. Na een verkwikkende douche plof ik neer op een ligstoel in de lavendeltuin met sereen uitzicht over de wijngaarden. De pijn van het afzien is reeds vergeten en heeft plaatsgemaakt voor het weldadige genot, dat ook altijd een rusteloos “verheugen op” is. Stiekem verlang ik zelfs alweer naar de dag van morgen – als ik weer mág beantwoorden aan de onweerstaanbare lokroep van de Provençaalse lijdensvreugd.
Terwijl deze weidse gedachten me vergaan, sla ik het boek De renner van Tim Krabbé opnieuw open en laat mijn oog toevallig (God is mijn getuige) vallen op de volgende passage:
‘De natuur is een oude dame met weinig aanbidders meer, wie nog van haar charmes gebruik wil maken, die beloont zij hartstochtelijk. Lijden heb je nodig. Literatuur is een uitwas.’
Geen wil tot leven maar een wil tot lopen.
Tekst: Thys de Jong
