Diabetes? Marathonlopers Niels en Olaf laten zich niet tegenhouden

Sporten zou lastig worden. Althans, dat is wat Olaf werd verteld toen bij hem op 12-jarige leeftijd diabetes type-1 werd geconstateerd. Nu, 22 jaar later, weet hij wel beter. Sporten kan, mits hij goed voorbereid op pad gaat. ‘Ik kan niet zomaar de deur uitstappen en gaan lopen,’ vertelt Olaf. ‘Ik moet altijd nadenken over de hoeveelheid insuline in mijn lichaam, wanneer ik voor het laatst heb gegeten en wat ik meeneem voor onderweg.’

Olaf heeft zijn lichaam over de jaren steeds beter leren kennen. Tot een paar jaar geleden was hij actief als profwielrenner – inmiddels is het hardlopen waar hij de uitdaging zoekt. Die jarenlange ervaring als sporter met diabetes maakt dat hij weet hoe te handelen om zijn bloedsuikerwaarde onder controle te houden tijdens inspanning. Dat was in het voordeel van zijn eeneiige tweelingbroer Niels, die vier jaar geleden óók met diabetes type-1 werd gediagnosticeerd. ‘Ik hield er altijd rekening mee dat mij dezelfde diagnose stond te wachten, maar na al die jaren dacht ik eigenlijk de dans te zijn ontsprongen,’ vertelt Niels. ‘Dat Olaf op sportief gebied al zoveel had bereikt, stelde mij gerust. Ik wist dat ik mezelf niet hoefde te laten belemmeren.’

Hongerklop in het kwadraat

Het controleren van de bloedsuikerspiegel is de grootste opgave voor diabetespatiënten. Normaal gesproken zorgt de alvleesklier voor de afgifte van insuline, maar bij diabetespatiënten is de werking daarvan verstoord, waardoor de bloedsuikerspiegel hogere pieken en dalen kent. ‘Een te lage bloedsuikerspiegel is het beste te vergelijken met een hongerklop in het kwadraat,’ stelt Olaf. ‘Je energie vloeit weg, je voelt je leeg en komt stil te staan. Als je niet op tijd eet, kun je flauwvallen.’ Zonder energiegel of Dextro Energy op zak gaan Olaf en Niels dan ook niet zomaar de deur uit. ‘Dat brengt je suikerspiegel snel weer omhoog als die wegzakt. Ook trainingsmaatjes zonder diabetes weten ons te vinden als ze extra brandstof nodig hebben,’ lacht Niels.

Een te hoge bloedsuikerspiegel is minder gebruikelijk tijdens het sporten dan een te lage bloedsuikerspiegel, maar zorgt evenmin voor prestatieverlies. Niels: ‘Met een hoog suikerniveau verzuur je sneller en is de kans op spierkramp groter. Dat gebeurt eigenlijk alleen als je voor het sporten teveel koolhydraten neemt of tijdens een wedstrijd teveel gelletjes, maar ook door wedstrijdspanning kan je bloedsuikerwaarde ineens de lucht inschieten. Dan heb je de neiging om insuline te spuiten om deze waarde omlaag te brengen. Die fout hebben wij ook gemaakt, maar doe dat vooral niet. Zodra het startschot gaat zakt de spanning én je bloedsuikerwaarde. Extra insuline spuiten kan er dan juist voor zorgen dat je bloedsuikerwaarde te ver zakt.’

Bloedglucosemeter

Sindskort maken Niels en Olaf gebruik van een Dexcom bloedglucosemeter. Daarmee hoeven ze niet meer in hun vinger te prikken en kunnen ze hun glucosewaarde in realtime volgen op hun smartphone en smartwatch. ‘Niet iedereen voelt een hypo [een laag bloedglucosegehalte, red.] even goed aankomen,’ weet Olaf. ‘Niels voelt zich vanaf een bloedsuikerspiegel lager dan 4 mmol/L vaak al licht in zijn hoofd worden. Zelf heb ik dat pas bij 2,5-3 mmol/L, maar dan is het al bijna te laat om een hypo nog te voorkomen. Het is daarom belangrijk om de bloedsuikerwaarde continu in de gaten te houden met een bloedglucosemeter.’

Olaf trekt de mouw van zijn t-shirt omhoog en laat de sensor op zijn bovenarm zien. ‘De sensor meet mijn bloedglucosewaarde en verstuurt deze gegevens naar mijn smartphone. Wat de Dexcom bloedglucosemeter speciaal maakt, is dat de glucosewaarden continu worden gemeten. Ik krijg zelfs een waarschuwing als mijn waarde dreigt te zakken. Daardoor kan ik nog vóór een hypo handelen. Dat is gunstig, want pieken en dalen zijn heel vermoeiend. Een stabiele bloedsuikerspiegel zorgt voor een stabiel energieniveau.’

Uitdagingen

Toch lukt het ook Olaf en Niels niet altijd om een hypo te voorkomen. ‘Hoe je lichaam en bloedsuikerspiegel reageert op inspanning is van zoveel factoren afhankelijk: wat je hebt gegeten en op welk moment, wanneer je gaat trainen, de weersomstandigheden...,’ somt Niels op. ‘Maar iedere keer dat het fout gaat, proberen we daar een les uit te trekken.’

Naast een sterk wisselende bloedsuikerspiegel hebben diabetespatiënten te maken met een hoger blessurerisico. Olaf: ‘Dat heeft te maken met de grote schommelingen in onze bloedsuikerwaarde. Dat kost veel energie en daardoor raak je eerder vermoeid en herstel je minder goed. Het gevolg: een grotere kans op blessures. Aandacht voor herstel, rust en regelmaat is voor ons extra belangrijk.’

Structuur en continuiteit

Inmiddels hebben Niels en Olaf bepaalde routines ontwikkeld die sporten met diabetes vergemakkelijken. Niels: ‘Ik weet precies wat ik voor een training of wedstrijd moet eten, hoe mijn lichaam daarop reageert, wat dat betekent voor mijn bloedsuikerspiegel en hoeveel insuline ik moet spuiten.’ Dat de marathonlopers met een gestructureerd trainingsschema trainen, zorgt dat zij beter kunnen anticiperen op te leveren inspanningen. Olaf: ‘Ik merk dat structuur en continuïteit in mijn trainingsweek belangrijk is. Mijn lichaam raakt dan gewend om op bepaalde momenten te sporten en daardoor kan ik mijn suikerwaardes beter controleren. Ook helpt het dat ik precies weet wat voor training mij te wachten staat. Mijn voedings- en insulineplan kan ik afstemmen op de duur en intensiteit van mijn training.’

Succesformule

Wat het lastig maakt voor diabetespatiënten, is dat er niet één succesformule is. Het verschilt per persoon hoe je reageert op inspanning, wedstrijdspanning en voeding. ‘Door de jaren heen heb ik mijn lichaam steeds beter leren kennen, maar uitgeleerd ben ik nooit,’ besluit Olaf. Toch heeft hij wel een tip voor andere diabeten die willen hardlopen: ‘Begin met een klein rondje en kijk hoe je lichaam daarop reageert. Neem snelle suikers mee voor onderweg en controleer je bloedsuikerspiegel regelmatig.’ Niels: ‘Als je begint met hardlopen en een hypo krijgt, dan kan ik me voorstellen dat je liever je schoenen in de kast laat staan. Maar die gebeurtenis kun je ook aangrijpen om ervan te leren en het volgende keer anders te doen.’

De sportieve ambities van Olaf en Niels laten zich in ieder geval niet beperken door hun suikerziekte. Op dit moment traint Niels voor de marathon van London (2 oktober) en Olaf voor de marathon van Eindhoven (9 oktober) – voor allebei de 4^e marathon. ‘We zijn competitief en lopen het liefst iedere keer een PR,’ stelt Olaf. ‘2 uur en 40 minuten lijkt mij een mooi ijkpunt, dat is 5 minuten sneller dan het PR dat ik nu heb staan.’ Niels: ‘Mijn doel? 2 uur en 35 minuten. Maar ik wil mezelf niet stukbijten op een tijd.’

Heb je een vraag over hardlopen met diabetes? Olaf en Niels staan open voor vragen en zijn te bereiken via Instagram @niels.runs.033 en @olaf.kerkhof.