Gezondheid

Zonlicht is goed voor de mens en is zelfs een levensvoorwaarde, maar te veel zonlicht kan schadelijk zijn. De schadelijkheid van het zonlicht voor de mens wordt veroorzaakt door de ultraviolette straling (UV-straling). Wanneer je zomers veel buiten sport is het belangrijk om je goed tegen de zon te beschermen. Hardlopen.nl expert Mirjam Steunebrink legt je uit waarom.

UV-straling

UV-straling kan worden onderverdeeld in UV-A- en UV-B- en UV-C-straling. UV-C-straling is gevaarlijk, maar gelukkig wordt deze grotendeels door de dampkring (de ozonlaag) tegengehouden. UV-B-straling is daarna de gevaarlijkste en kan in te hoge doseringen schade aan de huid veroorzaken. UV-A straling wordt door de atmosfeer het meest doorgelaten en is het minst schadelijk voor de mens (deze straling veroorzaakt vooral veroudering van de huid).
Behalve een 'verbrande' huid kan de zon de volgende schadelijke gezondheidseffecten veroorzaken:

  • huidveroudering;
  • huidkanker;
  • sneeuwblindheid;
  • vertroebeling van de ooglens (cataract of staar);
  • schadelijke effecten op het immuunsysteem (verminderde activiteit van T cellen) waardoor er vermindering optreedt van de afweer tegen infectieziekten.

Naast de hoogte van de dosis UV-straling spelen de dikte van de ozonlaag, de plaats op aarde (hoe dichter bij de evenaar en hoe hoger, des te sterker is de zon), het seizoen, het tijdstip op de dag, de weersgesteldheid (bewolkt, onbewolkt) en het huidtype een rol.

Het huidtype speelt voornamelijk een rol bij het krijgen van zonverbranding en huidkanker. Hoe lichter de huidkleur hoe groter de kans op zonverbranding en hoe groter het risico om huidkanker te krijgen. Dat wil echter niet zeggen dat zonnestraling slecht is en dat men helemaal niet meer van de zon mag genieten, maar het is toch verstandig om er rekening mee te houden.

Zonnestraling en sporten

Met name sporters die langdurig in de buitenlucht verblijven zoals zeilers, wielrenners, hardlopers en roeiers, lopen een verhoogd risico op het ontwikkelen van zonverbranding en huidkanker. Zo is bekend dat marathonlopers een grotere kans hebben op het ontwikkelen van huidkanker van het type melanoom. Een melanoom ontstaat wanneer pigmentcellen uit de huid zich ontwikkelen tot kankercellen, soms is dit in een reeds bestaande moedervlek. De langdurige blootstelling aan UV-licht speelt hierbij een rol.

Bescherming tegen de zon

Wanneer je zomers veel buiten sport, kan je jezelf het best beschermen tegen de zon door kleding, hoofd bescherming, zonnebril en goede zonnebrandcrème (het liefst waterproof). Wat zonnebrandcrème betreft wordt aangeraden om in Nederland factor 10 tot 12 te gebruiken. Kleding heeft de voorkeur boven zonnebrandcrème. Zomers staat de zon het hoogst tussen 12 en 3 uur en is er meer UV-straling. Het is dus het beste om 's morgens of in de vooravond te sporten. 's Winters moeten vooral wintersporters uitkijken met de zon, omdat je door de hoogte en de weerkaatsing van UV-straling door de sneeuw, sneller verbrandt.

Verder moeten reizigers in gebieden dicht bij de evenaar of in Australië zitten er rekening mee houden dat de zonnestraling daar intensiever is dan in Nederland. Vooral in Australië is de zonnestraling zeer sterk, aangezien dit land dicht bij het gat in de ozonlaag ligt. Nergens ter wereld komt zoveel huidkanker voor als in Australië. Als gevolg van een grootscheepse voorlichtingscampagne is Australië in korte tijd veranderd in een natie van zonmijders.

Bron: sportzorg.nl

Door Mirjam Steunebrink

Mirjam Steunebrink is sportarts bij Martini Sportmedisch Centrum in Groningen en Sportgeneeskunde Friesland en begeleidend arts tijdens juniorenkampioenschappen van de Atletiekunie. Mirjam is zelf een fervent hardloopster.